اسد اللّه شوشترى » پس از اشاره به اين معنى گويد : « حتّى انّ كثيرا ما يذكر مثل المحقّق و العلّامة أو غيرهما فتاويه من دون نسبتها إليه ثمّ يذكرون ما يقتضى التّردّد أو المخالفة فيها فيتوهّم التّنافى بين الكلامين مع أنّ الوجه فيهما ما قلناه » « 1 » . « شيخ طوسى » مؤسّس طريقهء اجتهاد مطلق « 2 » و در علوم نقلى به « شيخ » مطلق « 3 » و « شيخ الطّائفه » و « شيخ الإماميّة » معروف است . در عظمت « شيخ » ، همين بس كه مهم‌ّترين منابع علوم نقلى مذهب جعفرى از تأليفات و تصنيفات او است . در اخبار دو كتاب از كتب اربعهء معتمدهء شيعهء اماميّه را تأليف نموده : « تهذيب الاحكام » و « الاستبصار فيما اختلف من الاخبار » . « تهذيب » را در شرح مقنعهء استاد خود ، « مفيد » نوشته و در آن - چنان‌كه محقّق شهير آقا شيخ آقا بزرگ تهرانى در مقدّمهء تبيان چاپ نجف ذكر كرده است « 4 » 1359 حديث گردآورده است « 5 » . « استبصار » را در اخبار متعارضه و جمع بين آنها نوشته و - چنان‌كه خود در آخر كتاب فرموده - در اين كتاب 5511 حديث جمع كرده است « 6 » . اين دو كتاب از مهم‌ّترين مجاميع معتبره‌اى است كه از عصر تأليف تاكنون نزد فقهاء مذهب جعفرى ، مدار استنباط احكام شرعيّه بوده است . در فقه از جمله آثار گرانبهاى او سه كتاب نفيس : نهايه ، مبسوط و خلاف است .

--> ( 1 ) - مقابس الانوار ص 6 ، چاپ سنگى . ( 2 ) - مقدّمه تبيان چاپ نجف به قلم محقّق بزرگوار شيخ آقا بزرگ تهرانى ص ح . ( 3 ) - در كتبى كه پس از علّامهء محقّق مرحوم شيخ مرتضى انصارى ( م 1281 ) تأليف شده است غالبا « شيخ » مطلق به اين دانشمند اطلاق مىگردد . ( 4 ) - ص ت . ( 5 ) - اين كتاب اوّلين‌بار در تهران در سال 1317 ه ق در دو مجلّد بزرگ چاپ شده و دومين بار در نجف اشرف در بين سالهاى 1377 - 1382 ه ق در 10 مجلّد با مقدّمه و تحقيق و تعليق و شرح مشيخهء كتاب به وسيلهء آقاى سيّد حسن موسوى خراسانى ( ناشر : شيخ على آخوندى ) . ( 6 ) - اين كتاب در سال 1307 در لكنهو و در سال 1317 ه در تهران و در سال 1375 - 1376 ه ق با مقدّمهء اردوبادى و تحقيق و تعليق فرمان به چاپ رسيده است ( ناشر : شيخ على آخوندى ) .